Kunstmatige Intelligentie (AI) is niet meer weg te denken uit het nieuws. Van ChatGPT die sollicitatiebrieven schrijft tot algoritmes die kunst maken: de mogelijkheden lijken eindeloos. Maar dat het kan, betekent niet dat we ook willen dat AI alles voor ons overneemt. Uit recente data van Statista blijkt dat er een duidelijke scheidslijn is: we willen best hulp, maar we willen onze menselijkheid niet verliezen.
Amerikanen zijn – zoals vaak met nieuwe technologie – de proeftuin voor de rest van de wereld. Uit een recent onderzoek blijkt dat zij AI vooral omarmen als een digitale assistent, maar absoluut niet als vervanger voor menselijke connectie of creativiteit.
De ideale ‘regelneef’
Waar worden we blij van? Vooral van efficiëntie. De overgrote meerderheid van de ondervraagden ziet AI als de perfecte tool om saaie, tijdrovende klusjes uit handen te nemen. Denk aan:
- Informatie zoeken: In plaats van urenlang Googlen, laat je AI de beste opties voor een nieuwe stofzuiger of vakantiebestemming op een rijtje zetten.
- Planning en organisatie: het beheren van agenda’s, het boeken van tickets of het maken van een reisschema.
- Vertalen en leren: AI als tolk of leraar om nieuwe vaardigheden onder de knie te krijgen.
Kortom: zolang AI fungeert als een super-efficiënte secretaresse die ons leven makkelijker maakt, staan de lichten op groen. Het bespaart tijd, en tijd is geld.
De grens: Blijf van onze creativiteit (en onze kinderen) af
De acceptatie keldert echter dramatisch zodra het persoonlijk wordt. De data laat zien dat er veel weerstand is tegen AI in rollen die empathie, creativiteit of menselijk inzicht vereisen.
- Creatief schrijven: Een script, een roman of zelfs een persoonlijke speech laten schrijven door AI? De meeste mensen vinden dit een brug te ver. Het voelt als ‘valsspelen’ en mist de menselijke ziel.
- Opvoeding en zorg: AI inzetten als babysitter of voor het geven van relatieadvies is voor velen een absolute no-go.
- Medische beslissingen: Hoewel AI goed is in diagnoses ondersteunen, willen we dat een mens van vlees en bloed de uiteindelijke beslissing neemt.
De conclusie uit Amerika is helder: AI moet ons ondersteunen (support), niet vervangen (replace).
En hoe zit dat in Nederland? De nuchtere polder-analyse
Hoewel de cijfers uit Amerika komen, kunnen we voorzichtig voorspellen hoe dit in Nederland zal landen. Nederlanders staan bekend als ‘early adopters’ van technologie, maar we zijn ook kritisch en gesteld op onze privacy.
1. De Nederlandse efficiëntie-drang Nederland is kampioen efficiëntie. Wij houden van Tikkies sturen, online bankieren en alles digitaal regelen. De verwachting is dat Nederlanders AI nog sneller zullen omarmen voor administratieve taken dan Amerikanen. Hebben we een hekel aan belastingaangifte doen of formulieren invullen? Als AI dat (foutloos) kan overnemen, zal de nuchtere Hollander zeggen: “Graag, dan heb ik tijd voor leukere dingen.”
2. Directheid vs. AI-beleefdheid Waar het kan botsen, is in onze communicatie. Nederlanders staan bekend om hun directheid. De huidige generatie AI-chatbots is vaak getraind op Amerikaanse beleefdheid (veel “excuses”, “ik begrijp het”, “wat vervelend”). Een Nederlander die een AI een zakelijke e-mail laat schrijven, zal de tekst waarschijnlijk te ‘fluffy’, te lang en te overdreven vinden. Wij willen to the point communicatie. De acceptatie van AI voor het schrijven van teksten zal hier dus afhangen van hoe goed de AI onze ‘botte’ directheid kan nabootsen.
3. De privacy-paradox In Europa, en zeker in Nederland, zijn we veel strenger op privacy (AVG) dan in de VS. Waar een Amerikaan misschien makkelijker zijn medische data in een app gooit voor advies, zal de Nederlander zich eerder afvragen: “Waar gaat die data heen? Kijkt mijn verzekeraar mee?”. Het vertrouwen in AI als ‘assistent’ zal in Nederland vallen of staan met de garantie dat onze gegevens veilig zijn.
4. De menselijke maat Net als in de Amerikaanse cijfers, zullen wij waarschijnlijk ook de grens trekken bij het menselijke aspect. In een land waar we ‘gezelligheid’ als kernwaarde hebben, laat je een AI geen Sinterklaasgedicht schrijven (oké, misschien als noodoplossing) en zeker geen condoleancebericht sturen. De waardering voor ‘echt’ contact zal, juist door de opkomst van AI, alleen maar toenemen.
Conclusion
De trend is universeel: we willen AI gebruiken als een hightech gereedschapskist, niet als een nieuwe diersoort die onze plek inneemt. Voor Nederland geldt: als het ons tijd bespaart en ‘geen gezeik’ oplevert, zijn we fan. Maar zodra het onze privacy raakt of de menselijke warmte verdwijnt, trappen we op de rem.